|
Fjala pėrshėndetėse e Alessandro
Castriota Scanderbegut, nė Festivalin e Filmit tė
shkurtėr Artistik, Prishtinė - shtator 2008 Skėnderbeu,
shpėrndau dritėn nė errėsirėn mesjetare Flet: Alesandro
Castriota Scanderbeg ============================================================ · «Ndonėjherė
pyes veten i ēuditur nėse mund tė ketė sot ndonjė njeri mė tė gjallė se
Skėnderbeu ! » ( Fan Noli )
Do tė desha tė falenderoj sė pari zotin Blerim Gjoci pėr ftesėn qė mė
bėri pėr tė marrė pjesė nė kėtė festival si edhe tė falenderoj pėrpara
jush miken time Edlira Dedja, qė si gjithmonė, mė shoqėron nė tokat ku ka
shkelur mė parė paraardhėsi im, ashtu si dikur Virgjili, qė shoqėroi mikun e
tij Dante nė thellėsitė e ferrit, tė cilin e pėrshkroi me aq art nė
« Komedinė Hyjnore ».
E bėj kėtė krahasim, mbasi pėr mendimin tim, nė shekujt e fundit,
tokat shqiptare kanė pėrjetuar vuajtjet e ferrit. Por nga ana tjetėr,
shpresoj se nga ky ferr ngjarjesh tragjike, qė pėrfshiu deri nė prag tė
mijėvjeēarit mė tė ri Kosovėn dhe Shqipėrinė, tė gjindet rruga e ėndėrruar nė
shekuj prej shqiptarėve, qė tė ēon nė parajsėn e paqes, lirisė, qetėsisė dhe
lumturisė sė kėtij populli tė martirizuar padrejtėsisht nga historia. Dhe pėr
tė mbrritur nė krye tė kėsaj rruge tė vėshtirė, e gjithė kjo varet nga ne. E
gjithė kjo varet nė vullnetin tonė. Ashtu si dikur Skėnderbeu, qė me
vullnetin e tij tė pakrahasueshėm shpėrndau dritėn nė errėsirėn
mesjetare.
Do tė desha tju kėrkoj falje qė nuk mund tju drejtohem nė gjuhėn
shqipe. Parardhėsi im, Skėnderbeu e fliste nė mėnyrė perfekte gjuhėn e
tij. E pėrveē saj, ai fliste po aq
mirė edhe turqishten, arabishten, greqishten, italishten, bullgarishten,
hungarishten dhe gjuhėn serbe. Mesa duket, unė nuk kam mundur ta trashėgoj
nga stėrgjyshi im kėtė virtut. Nė mėnyrė perfekte flas vetėm gjuhėn italiane.
Por mund tė them se kam veti tė tjera, pėr tė cilat mund tė mburrem :
kėndoj, luaj nė piano, recitoj apo luaj nė skenė, pra jam njė artist.
Por edhe nė kėtė drejtim, kam pėrshtypjen se paraardhėsin tim
legjendar nuk kam mundur ta lė mbrapa, mbasi ai ishte njė artist i
paarritshėm. Ai ishte interpretuesi mė i madh i rolit tė tij unik nė
historinė e botės dhe tė qytetėrimit, mbasi diti ti veshė personazhit tė tij
petkat e njėrės prej figurave mė tė mėdha qė ka njohur njerėzimi deri nė
ditėt e sotme. Ai diti ta interpretojė deri nė
perfeksion rolin e prijėsit dhe gjeniut, duke mundur tė kthejė faqen e
historisė botėrore drejt lirisė, pėrparimit dhe emancipimit.
Pėr kėtė arsye, dua tju them me sinqeritet se ėshtė shumė e vėshtirė tė mbash peshėn e trashėgimtarit tė njė njė
njeriu tė tillė. Ēfarėdo gjėje qė unė
bėj apo mund tė mbrrij nė jetė, do tė jetė pėrherė njė
« hiē » pėrpara madhėshtisė sė Tij.
Skėndėrbeu ishte njė artist i madh e pėr tė, lufta mund tė quhet vėrtet
« art ». Por kjo ska tė bėjė me faktin se lufta quhej ende njė art
nė botėn barbare tė antikitetit. Si pioner i kohėve moderne, ku koncepti i
luftės ėshtė njė barbari dhe art mund tė quhet vetėm rruga qė tė ēon drejt
paqes, lufta e Skėnderbeut u ngrit nė art, mbasi do ti paraprinte pikėrisht
kėsaj epoke tė re.
Skėnderbeu smund tė mbėshtetej asnjėherė vetėm tek forca, mbasi
kundėrshtari i tij ishte shumė herė mė i fortė numerikisht dhe mė i
organizuar ushtarakisht. Dihet qė nė atė periudhė, ushtria otomane ishte
makina luftarake mė e fuqishme nė rajon.
Pra pėr tė vepruar e pėr tiu kundėrvėnė kėtij pėrbindėshi tė
pathyeshėm, qė kishte paralizuar Azinė e njė pjesė tė madhe tė Europės,
Skėnderbeu duhej tė vepronte duke njohur nė mėnyrė perfekte, sė pari
vetveten, limitin e njerėzve tė tij, e mė pas armikun e tij, deri nė detaje.
Ja pėrse Skėnderbeu ishte njė gjeni dhe njė artist. Artisti vjen pas
tė qėnit njeri. Dhe Skėnderbeun njeri e njohim tė gjithė. Tė gjithė e dimė se
ai i donte ushtarėt, i donte njerėzit e tij. Dashuria ishte pėr tė arma mė e fuqishme, shumė mė e fuqishme se
shpata apo topat e rėndė. Pa marrė parasysh pasuritė e tij, ai qėndronte i
thjeshtė, nuk vishej kurrė nė mėnyrė lluksoze, por pretendonte qė ushtarėt e
tij tė vishnin uniformat mė tė mira; i stimulonte personalisht tė gjithė
luftėtarėt, mbasi i njihte njė pėr njė tė 3.000 njerėzit qė pėrbėnin ushtrinė
e tij: vizitonte me dhimsuri tė gjithė tė plagosurit, bėnte dhurata tė
ēmuara pėr ata qė tregonin trimėri nė
betejė, duke i falenderuar pėrpara tė gjithėve, duke mos kursyer fjalėt e
mirėnjohjes karshi tyre ; i falte tė gjithė ata qė pendoheshin pėr
tradhėtinė ndaj tij, deri duke u falur jetėn atyre qė kishin tentuar vrasjen
e Tij.
Pra Skėnderbeu ishte njė njeri i mbushur me dashuri. Ishte pikėrisht
kjo dashuri pėr njerėzit dhe tokėn e tij, ishte dhe dashuria qė njerėzit
kishin pėr tė, sekreti dhe arti i fitores mbi armiqtė e tij, superiorė nė
numėr e nė forca.
Njė gjė tė tillė nuk e gjejmė tė shkruar nė librat e historisė. Librat
e historisė radhisin data, evenimente, tė vdekur, beteja, rezultate, numra,
trashėgimtarė tė froneve tė ndryshėm, princa, mbretėr, kompllote, por nuk
pėrshkruajnė asnjėherė ndjenjat e brėndshme tė heronjve dhe pėrjetimet e
tyre. Dhe njeriu qė mundi tė mbrijė
majat e artit ushtarak, njeriu qė e ktheu nė art luftėn pėr lirinė e vėndit
tė tij, ishte Skėnderbeu, i cili e ēau rrugėn e vėshtirė tė fitores me
fluksin e pamatė tė dashurisė dhe pasionit prej shqiptari tė vėrtetė, prej
atdhetari tė pashoq. · Ishte
Shqipėria e tij ajo qė i ushqente kurajon, ndershmėrinė, zemėr- gjerėsinė,
gjeninė taktike e dipllomatike, forcėn pėr tė pėrballuar ēdo lloj
kundėrshtari. · Ishte
Shqipėria e tij ajo qė i dhuroi kapacitetin e tij tė jashtėzakonshėm si dhe
dhuntinė pėr tė falur. · Dhe pėr
mendimin tim, ishte pikėrisht kjo dhunti qė e radhit Skėnderbeun nė
« heronjtė e kohėve moderne ». · Ishte
pikėrisht kjo dhunti, mjeshtėria mė e lartė artistike e tij.
Jeta e tij ishte si kalvari i njė filmi kryevepėr. Dhe kur shikojmė
njė kryevepėr, mund tė qajmė, mund tė na dridhet mishi nga mallėngjimi, por
mbi tė gjitha, marrim njė leksion tė madh mbi jetėn. Kėshtu mund tė
konsiderohet edhe jeta e Skėnderbeut, njė leksion i gjallė dhe i apasionuar
pėr mbarė njerėzimin, si ligjarata e tė gjithė mjeshtrave tė mėdhenj.
Ky ishte Skėnderbeu artist. Skėnderbeu qė shkroi me shpatėn e tij
fatin e Botės sė Re. Dhe Skėnderbeu ishte shqiptar e pėr kėtė ju duhet tė
jeni krenarė, mbasi ndjenja e paqes dhe lirisė buron nė gjenetikėn e kėtij
kombi krenar.
Shkrimtari i madh i viteve & · Alessandro
Castriota Scenderbeg, ėshtė stėrnip i heroit tonė kombėtar Gjergj Kastriotit
- Skenderbeut. Ai e vizitoi pėr herė tė parė Kosovėn, i shoqėruar nga
artistja jonė e madhe Edlira Dedja ( vajza e
shkrimtarit tonė tė shquar Bedri Dedja ). Alessandro, nė kėtė Festival
Artistik ishte president i jurisė. *
* * Flet
Alessandro Castriota Scanderbeg: SHQIPĖRIA MĖ KA BĖRĖ PĖR VEHTE |