Deklaratė e Grupit tė Kontaktit pėr Kosovėn

 

Londėr, 9 mars 1998

1. Ne ministrat e Punėve tė Jashtme tė shteteve tė Grupit tė Kontaktit, bashkė me pėrfaqėsuesit e Komisionit Evropian dhe tė Zyrės sė Pėrfaqėsuesit tė Lartė, u mblodhėm nė Londėr mė 9 mars pėr tė biseduar pėr tensionet gjithnjė nė rritje nė Kosovė, nė Republikė Federale tė Jugosllavisė (RFJ), dhe pėrdorimin e papranueshėm tė forcės gjatė ditėve tė fundit. Gjakderdhja tepėr e madhe nė rajonin e Ballkanit gjatė viteve tė fundit nuk lejon qė qė bashkėsia ndėrkombėtare tė rrijė anash.

2. Ne pėrkujtuam se kur u mblodhėm nė Nju-Jork mė 24 shtator 1997, theksuam brengosjen e thellė rreth zhvillimeve nė Kosovė dhe kėrkuam nga autoritetet nė Beograd dhe nga udhėheqja e popullit shqiptar tė Kosovės qė tė fillojnė njė dialog paqėsor. Ne jemi shumė tė shqetėsuar se qė nga shtatori nė vend se tė ndėrmirren hapa pėr tė ulur tensionet ose pėr tė hyrė nė dialog pa parakushte drejt gjetjes sė njė zgjidhjeje politike, autoritetet e Beogradit kanė zbatuar masa represive nė Kosovė. Theksojmė brengosjen e posaēme pėr dhunėn mė tė re nė Kosovė, qė ka sjellė pėr pasojė sė paku 80 humbje jete dhe dėnojmė pėrdorimin e tepruar tė forcės nga policia serbe kundėr civilėve dhe kundėr demonstruesve paqėsorė mė 2 mars nė Prishtinė.

3. Dėnimi ynė i aksioneve tė policisė serbe nuk do tė duhej nė asnjė mėnyrė tė keqkuptohej si pėrkrahje e terrorizmit. Qėndrimi ynė rreth kėsaj ēėshtjeje ėshtė i qartė. Ne dėnojmė nė tėrėsi aksionet terroriste tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, apo tė ēfarėdo grupi apo personi. Njerėzit nė gjirin e popullit shqiptar tė Kosovės qė kanė pikėpamje tė ndryshme politike duhet ta bėjnė tė qartė se edhe ata e dėnojnė terrorizmin. Poashtu ne insistojmė qė ata jashtė RFJ-sė qė sigurojnė fonde dhe armė apo stėrvitje pėr aktivitet terrorist nė Kosovė, duhet menjėherė tė ndėrprejnė kėto veprime.

4. Ne i dėnojmė veprimet me pėrmasa tė mėdha tė policisė gjatė dhjetė ditėve tė fundit, tė cilat kanė ndezur mė tepėr situatėn edhe ashtu tė trazuar. Shtypja e dhunshme e shprehjes sė padhunshme tė pikėpamjeve politike ėshtė krejt e papranueshme. Ne kėrkojmė nga autoritetet nė Beograd tė ftojnė ekspertė tė pavarur tė mjekėsisė ligjore pėr tė bėrė hetime rreth pandehmave shumė serioze mbi vrasjet e paligjshme. Nė qoftė se kėto akuza dėshmohen, presim nga autoritetet e RFJ-sė qė tė ndjekin dhe tė dėnojnė ata qė mbajnė pėrgjegjėsi pėr to.

5. Zotimi ynė pėr vlerat e tė drejtave tė njeriut do tė thotė se ne nuk mund t’i injorojmė metodat e tilla tė pamatura tė kontrollit. Autoritetet qeveritare mbajnė pėrgjegjėsi tė posaēme pėr tė mbrojtur tė drejtat njerėzore dhe qytetare tė tė gjithė qytetarėve, pėr tė garantuar se organet e sigurimit publik veprojnė sipas ligjit dhe me pėrmbajtje.

6. Nė dritėn e dhunės sė tmerrshme nė Kosovė, ne ndjejmė obligim tė ndėrmarrim hapa e t’u tregojmė autoriteteve nė Beograd se nuk mund tė sfidojnė standardet ndėrkombėtare pa pasoja serioze. Grupi i Kontaktit ka vendosur tė ndėrmarrė njė spektėr tė gjerė veprimesh pėr t’iu rrekur situatės sė tashme nė mėnyrė urgjente. Grupi i Kontaktit mirėpret vazhdimin e konsultimeve nė Kėshillin e Sigurimit tė OKB-sė lidhur me implikacionet qė krijon situata nė Kosovė pėr sigurinė rajonale.

    Mbėshtetur nė kėto, Grupi i Kontaktit:

* Kėrkon tė dėrgohet nė Kosovė njė mision i Komesariatit tė Lartė pėr tė Drejtat e Njeriut i OKB-sė.

* Kėrkon nga Zyra e Prokurorit tė Tribunalit Ndėrkombėtar pėr krime tė luftės pėr Jugosllavinė tė fillojė tė mbledhė informata lidhur me dhunėn nė Kosovė, tė cilat mund tė pėrfshihen nė mandatin e kėtij gjyqi. Autoritetet e RFJ-sė kanė obligim tė bashėpunojnė me Tribunalin Ndėrkombėtar pėr krime tė luftės. Shtetet e Grupit tė Kontaktit do t’i ofrojnė Tribunalit informacione tė rėndėsishme qė ato kanė nė dispozicion.

* Pėrkrah propozimin pėr njė mision tė ri tė Felipe Gonzalesit si Pėrfaqėsues Personal i kryetarit tė radhės tė OSBE-sė pėr RFJ qė do tė pėrfshinte nė mandat tė ri dhe specifik pėr tė marrė nė shqyrtim problemet nė Kosovė.

* Pėrkrah kthimin e misionit afatgjatė tė OSBE-sė nė Kosovė, nė Sanxhak e nė Vojvodinė.

* Rekomandon qė Sesioni i Veēantė i Kėshillit tė Pėrhershėm tė OSBE-sė i datės 11 mars tė aranzhojė qė ambasadat e shteteve tė OSBE-sė nė Beograd tė intensifikojnė vizitat e tyre nė Kosovė dhe tė sigurojnė njė prani tė pėrhershme atje.

* Do tė vazhdojmė tė pėrkrahim fuqimisht pėrpjekjet e Shėn Exhidios pėr tė siguruar zbatimin e marrėveshjes pėr arsim dhe caktimin e burimeve pėr tė ndihmuar njė zgjidhje tė drejtė dhe tė pranueshme.

* Propozon themelimin e njė konzorciumi ndėrkombėtar tė organizatave joqeveritare pėr tė ndihmuar ndėrtimin e shoqėrisė civile nė Kosovė dhe pėr tė shpėrndarė ndihmė humanitare.

* Duke pranuar faktin se shtetet fqinje tė RFJ-sė kanė brenga tė arsyeshme tė sigurisė qė mund tė rezultojnė nga dhuna dhe trazirat nė Kosovė, do tė aranzhojė njė takim urgjent tė Grupit tė Kontaktit me pėrfaqėsuesit e shteteve nė rajon pėr tė diskutuar pasojat e rėnda tė njė konflikti etnik dhe zgjerimit tė mundshėm nė pjesėt e tjera tė tij nė rajon. Ne kėrkojmė nga tė gjithė qė nė mundėsitė e tyre tė pengojnė pėrkrahjen qė i bėhet terrorizmit. Nė kėtė takim do tė shqyrtohen nė veēanti:

- dėrgimi i njė grupi tė pėrkohshėm monitoringu tė OSBE-sė pėr tė pėrmirėsuar kushtet e misionit tė OSBE-sė nė Shkodėr pėr tė mbikqyrė kufirin me RFJ-nė (Kosovėn).

- pėrforcimi i mundshėm i misionit tė tashėm tė OSBE-sė nė Shkup.

* Rekomandon qė tė merret parasysh adaptimi i mandatit tė tashėm tė UNPREDEP-it dhe do tė pėrkrahte mbajtjen e njė prezence ndėrkombėtare ushtarake nė territorin e ish-Republikės jugosllave tė Maqedonisė, kur tė kalojė mandati i UNPREDEP-it.

* Do tė vėzhgojė situatėn nė Kosovė pėrmes vizitave tė shpeshta tė Grupit tė Kontaktit dhe pėrfaqėsuesve tjerė.

7. Nė tė njėjtėn kohė nuk mjafton ndėrprerja e vrasjeve; tashmė ėshtė shkaktuar mjaft dėm nė jetėrat e njerėzve dhe nė kredibilitetin e RFJ-sė pėr shkak tė ndėrlikueshmėrisė sė situatės pajtohemi qė kėto masa tė mirren menjėherė:

a) Kėshilli i Sigurimit tė OKB-sė tė marrė parasysh njė embargo tė mirėfilltė tė armėve kundėr RFJ-sė, duke pėrfshirė Kosovėn

b) Refuzimin pėr t’i dhėnė pajisje RFJ-sė, tė cilat mund tė pėrdoren pėr represion tė brendshėm ose pėr terrorizėm

c) Mosdhėnjen e vizave pėr zyrtarė tė lartė tė RFJ-sė dhe Serbisė qė janė pėrgjegjės pėr veprime represive tė forcave tė sigurisė sė RFJ-sė nė Kosovė

d) Njė moratorium mbi kreditė pėr financimin e eksportit tė qeverisė me tė cilat pėrkrahet tregtia dhe investimi, duke pėrfshirė edhe fondet pėr privatizim nė Serbi.

Grupi i Kontaktit thekson se federata ruse nuk mund tė pėrkrahė zbatimin e menjėhershėm tė masave nėn c dhe d. Mirėpo, nė qoftė se nuk ka pėrparim dhe hapa qė kėrkohen nga Grupi i Kontaktit, federata ruse ėshtė e gatshme qė tė diskutojė pėr masat e sipėrshėnuara.

Kėrkojmė nga presidenti Sllobodan Milosheviq tė ndėrmarrė hapa tė shpejtė dhe efektivė pėr tė ndėrprerė dhunėn dhe tė angazhohet vendosmėrisht pėr tė gjetur njė zgjidhje politike tė ēėshtje sė Kosovės pėrmes dialogut. Nė veēanti brenda 10 ditėve ai duhet:

- tė tėrheqė njėsitė e policisė speciale dhe tė ndėrprejė veprimet e forcave tė drejtuara kundėr popullsisė civile,

- t’u lejojė hyrje nė Kosovė Komitetit Ndėrkombėtar tė Kryqit tė Kuq dhe organizatave tjera humanitare si dhe tė pėrfaqėsuesit tė Grupit tė Kontaktit dhe tė ambasadave tė tjera.

- qė tė deklarohet vetė publikisht mbi fillimin e procesit tė dialogut nė pajtim me paragrafin 10, me udhėheqjen e komunitetit shqiptar tė Kosovės.

- tė bashėpunojė nė mėnyrė konstruktive me Grupin e Kontaktit pėr tė zbatuar veprimet e theksuara nė paragrafin 6, ku kėrkohen veprime nga qeveria e RFJ-sė.

Nė qoftė se presidenti Milosheviq ndėrmerr kėta hapa ne menjėherė do tė rishqyrtojmė masat qė i kemi marrė. Nė qoftė se ai nuk ia del tė ndėrmerrė kėta hapa, dhe represioni vazhdon nė Kosovė, Grupi i Kontaktit do tė vazhdojė me masa tė tjera ndėrkombėtare dhe nė veēanti do tė kėrkojė ngrirjen e fondeve qė qeveria e RFJ dhe e Serbisė kanė jashtė shtetit.

Grupi i Kontaktit ka vendosur tė mblidhet sėrish mė 25 mars pėr tė shqyrtuar pėrgjegjen e Qeverisė sė RFJ-sė.

8. Veprimet e Beogradit e kanė kthyer seriozisht prapa procesin e normalizimit tė marrėdhėnieve tė RFJ-sė me bashkėsinė ndėrkombėtare. Nė qoftė se RFJ nuk ndėrmerr hapa pėr tė zgjidhur ēėshtjet serioze politike dhe tė tė drejtave tė njeriut nė Kosovė nuk ka perspektivė pėr ndonjė pėrmirėsim tė qėndrimit ndėrkombėtar. Nė tė kundėrtėn pėrparimi konkret pėr tė zgjidhur ēėshtjet serioze politike dhe tė drejtave tė njeriut nė Kosovė do tė pėrmirėsojnė pozitėn ndėrkombėtare tė RFJ-sė dhe mundėsitė pėr normalizimin e marrėdhėnieve ndėrkombėtare dhe rehabilitimin e plotė nė institucionet ndėrkombėtare.

9. Askush nuk duhet tė keqkuptojė qėndrimin tonė rreth ēėshtjes thelbėsore. Ne as nuk pėrkrahim pavarėsinė as mbajtjen e status- kuos. Siē e kemi thėnė qartė parimi pėr njė zgjidhje tė ēėshtjes sė Kosovės duhe mbėshtetur nė integritetin territorial tė Republikės Federale tė Jugosllavisė dhe nė pajtim me standardet e OSBE-sė, parimeve tė Helsinkit dhe tė Kartės sė OKB-sė. Njė zgjidhje e tillė poashtu duhet tė marrė parasysh tė drejtat e shqiptarėve tė Kosovės dhe tė gjithėve qė jetojnė nė Kosovė. Ne konsiderojmė se njė status i pėrmirėsuar pėr Kosovėn brenda RFJ-sė me njė shkallė pėrmbajtėsisht mė tė lartė tė autonomisė do tė duhej tė pėrfshinte vetadministrim kuptimplotė.

10. Mėnyra pėr tė mundur terrorizmin nė Kosovė ėshtė qė Beogradi t’i ofrojė komunitetit shqiptar tė Kosovės njė proces tė mirėfilltė politik. Autoritetet nė Beograd dhe udhėheqėsia e komunitetit shqiptar nė Kosovė duhet tė marrin pėrgjegjėsinė e plotė pėr tė hyrė pa parakushte nė njė dialog kuptimplotė rreth statusit politik tė kėsaj ēėshtje. Grupi i Kontaktit ėshtė i gatshėm tė ndihmojė kėtė dialog.