NĖ 26 VJETORIN E RĖNIES HEROIKE,

NĖ KODĖRN E TRIMAVE, TĖ TRIMAVE -

REXHEP MALAJ E NUHI BERISHA

 

Shkruan: Salme Isufi – Zvicėr, 10. 01. 2010

 

    Sa mė shumė kohė kalon, sa mė shumė i gėzojmė frytet e lirisė, aq mė shumė e ndiejmė prezencėn e atyre qė mė nuk janė nė mesin tonė, e qė me vetėdije u sakrifikuan pėr kėto ditė tė bardha qė i gėzojmė sot. Andaj i kujtojmė e i rikujtojmė, do t’i kujtojmė e kurrė s‘do t‘i harrojmė, sepse atė ditė qė do t‘i kemi harruar ata qė u flijuan pėr ne, atė ditė kemi zhgėnjyer besimin e tyre tė sigurtė pėr fitore - pėr liri, kemi tradhėtuar  vetveten.

    Me kėtė rast, dua qė pėrmes vargjeve qė ua kam kushtuar Rexhep Malajt e Nuhi Berishės, tė cilėt,  tė bindur nė fitoren e sigurtė se liria fitohet vetėm nė fushė tė mejdanit, siē edhe ndodhi saktėsisht pas njė ēerek shekulli tė rėnies sė tyre me shpalljen e pavarėsisė sė Kosovės, ranė duke luftuar nė Kodrėn e Trimave nė Prishtinė, ballė pėr ballė me forcat pushtuese serbe, nė tė gdhirė tė 12 janarit tė vitit 1984.

     E tronditur thellė nga rėnia e tyre, e cila e dėmtoi shumė organizatėn dhe ēėshtjen tonė nė atė kohė, por edhe krenare nga heroizmi dhe qėndresa e tyre, veē tė tjerash, shkrova kėngėn e mėposhtme, nė tė cilėn jam pėrpjekur tė paraqes nė vargje jetėn dhe veprėn e dy trimave qė nė atė kohė tė pakohė, dolėn pėrballė policisė e ushtrisė ish-jugosllave.

     Shpresoj tė kem pėrēuar gjithė respektin dhe nderimin e madh qė kam pėr Rexhep Malajn, Nuhi Berishėn e tė gjithė ata qė sakrifikuan pėr lirinė dhe pavarėsinė e Kosovės nė kėto vargje, e tė cilėt do t’i kujtojmė e nderojmė gjithmonė me respektin mė tė madh; sepse kėshtu kemi kryer njė obligim shumė tė vogėl,  krahasuar me veprėn e tyre tė madhe e tė pėrjetshme.

 

 

KĖNGĖ POPULLORE PĖR

REXHEP MALAJN DHE NUHI BERISHĖN

 

Po bėjmė shokė pak histori

I vrau UDB-a dy djem t’ri

Pėr Rexhepin po ia fillojmė

Pėr tė kėngėt kurrė s’mbarojnė

Edhe libra po t’botojmė.

Qysh kur flamuri ėshtė kėrkuar

Demonstratė ka organizuar

Nė Gjilan kur ka filluar.

Selim Brosha njė kėlysh tradhėtar

-Mos Rexhep, - para i ka dalė

Por Rexhepi s’don me ndi

Po i bashkon pleq e t’ri

Pėr flamurin kuq e zi.

Me guxim shokėve u prin

Mandej niset pėr Prishtinė

Tė luftojė bashkė me rininė

Pėr flamurin, pėr lirinė.

Atėherė udba po sulmon

Boll shumė djem po arreston

Ndėr ta Rexha po qėllon.

E rrah udba e torturon

Kėtė sokol s’mund e nėnshtron.

Aty Rexha n’gojė u ka thėnė:

-Pėr Universitet e pėr Flamur

Nuk mė thimbset jeta kurrė!

Del prej burgut Rexha i ri

Rrin me pleq, rrin me rini

Ku gjen shokė organizon

Shumė celula i formon.

Ndėr shumė tjerė i gjen dy trima :

Kadri Zekėn si vetima,

E gjen « Zeqėn » e Hydajetin

Bashkė heronjtė janė me Rexhepin.

Udba Rexhėn e heton

Njė natė shtėpinė ia rrethon

Drejt nė burg, o po e ēon

Atėherė Rexha njė fjalė e flet

-Pėr kėtė fajet i ka vet

Se s’ėshtė dashtė ju n’gjumė me m’gjetė

Por me m’zanė ju nė aksion

Po me m’zanė ju kah punoj

Po me m’zanė veē kah luftoj.

Burrnisht Rexha nė burg qėndron

Nuk ka forcė o, qė e nėnshtron

Shokėt e vet nuk i tregon.

Nėntė vjet e kanė dėnuar

N’burgje t’largėta e kanė ēuar.

N’Idrizovė, t’Maqedonisė

Rexha grevave ua ka nisė.

Shokėt gjithmonė iu kanė bashkuar

Nė ēdo grevė qė ka filluar:

-Pse „Rilindja“ k’tu mos me ardhė

Kur ky burg ėshtė plot shqiptarė!

Libra shqip ai ka kėrkuar

Nė ēdo burg ku e kanė dėrguar

Bibliotekat janė pasuruar.

Siē po flasin shokėt e tij

Kush s’ia shkonte pėr trimėri.

As milicė, as drejtori

S’guxojnė fjalėn t’ia bėjnė dy.

Se Rexhepi prova kish dhėnė

Shpesh n’qeli e kishin lėnė

Po t’i mbledhim tė gjitha krejt

Mė shumė bėjshin se pesė vjet.

Dhe familja i paska shkuar

N’burgje t’largėta pėr ta vizituar

Rrugėve tė gjata maltretohet

Me folė shqip n’burg nuk lejohet.

Por serbisht familja s’pranon,

Pas tetė vitesh Rexha ėshtė lėshuar.

Farefisi janė tubuar

Pėr ta pritur Rexhėn n’shtėpi

Kur tė vijė nga ai burg i zi.

Ky Rexhepi kur ėshtė lėshuar

Shoqėria e burgut ėshtė pikėlluar

Tė fala popullit i ka dėrguar

Atėherė Rexha ėshtė menduar

-Unė nė shtėpi time s’bėn tė shkoj.

Me ata shokė qė n’burg kalova

Dua familjet tua vizitoj.

N’familje t’shokėve ai po shkon

U jep zemėr i pėrqafon

Mandej ia mėsyn  nė shtėpi.

Pėrshėndetet me familjen e tij.

 

Rexha luftės prap ia nisė.

Pėr Kadriun, pėr gjak tė tij

Pėr Hydajetin me shoqėri:

-Humbjen e tyre ta kompenzoj

Duhet luftėn ta vazhdoj

Veē kėshtu ata i nderoj

Se me ta o, kam dhėnė besėn

M’takon besėn nė vend ta ēoj !

Ku e lanė Zeqa e Hydajeti

Me vullnet vazhdon Rexhepi

Shumė e shokėt po i bashkon

Shumė celulat i formon

Shumė rininė e angazhon

Pėr ēdo natė nė aksion

Keq armikun e tmerron.

 

Nė Gjilanin e Rexhepit

Kishte shtėpinė njė zog skifteri

Nuhi Berisha o, i kanė thėnė

Sokol djalė, rritė o, pa nėnė.

E takoi Rexha Nuhiun

-Ti, bre djalė po m’ngjet n’Kadriun

-Unė tha Kadriun e kam pasė nip

Vrasja e tij o, mė ka trondit.

Tjetėr rrugė Rexhė unė nuk di

Veē tė eci gjurmėve tė tij.

Vėrtetė me moshė dukem i ri

Por nė demonstrata ‘81

Jam pėrleshė me polici

Me shokė parulla shpesh kam shkruar

Me mė tė mirėt jam organizuar

Rreth Lėvizjes jemi tubuar

Veē rrugės saj ne do tė shkojmė

Republikėn ta fitojmė

Se mė kėshtu s’bėn tė jetojmė !

 

II.

 

12 janar pa ēel mirė drita

Na u rrethue e tanė Prishtina

Po i kėrkojnė dy djem petrita.

Nė njė lagje nė Prishtinė

Rrethojnė Rexhėn dhe Nuhinė.

Atėherė udba qoftė mallkuar

Ju thėrret trimave tė dorėzohen

Menjėherė n’kėmbė ata ēohen

Dhe Nuhiu paska folė :

-Sot na erdhi dita jonė

Ta bėjmė vdekjen pėr Kosovė !

Rexha shokun e pėrqafon

Si vėlla t’vogėl e shtrėngon :

-Qe gjashtė muaj bashkė po luftojmė

Na erdhi dita tė qėndrojmė

Ta bėjmė vdekjen si me le

Tė derdhim gjakun pėr Atdhe !

Shpejt armėt i shtrėngojnė

Municion mjaft u qėllon

-Njė tė gjallė – thonė s’do ta lėmė

Pa u derdh gjaku deri n’gju

T’u kallxojmė korbave t’shkinės

Se kėtu jemi o, nė mes t‘Prishtinės!

Bam, kėrciti plumb’ i parė

Njė udbash e mori n’ballė

E pas tij shumė tjerė kanė ra.

Tė dy trimat rrethimin kanė ēa

Po bėjnė luftė hiē pa ja nda.

Policia speciale

Me helmeta e me tanke

Shtinė me plumba e hedhin gas

Si qen t’qartun u vrapojnė pas.

Djem sokola Rexha Nuhia

Kalojnė mure, kalojnė shpia

Po sulmojnė veē duke luftu

Plumbat huē o, s’u kanė shku

Rend plolicė ata palojnė

Gjersa plumbat u mbarojnė.

Atėherė Rexha i flet Nuhisė

-Tash vėlla kėngės kem me ia nisė !

Menjėherė kėngės ia fillojnė

»Pėr mėmėdhenė » kanė nisė kėndojnė.

Krejt Prishtina po ushton

Zėri i tyre udbėn tmerron

E pastaj « po vjen behari »

Rexhės t’parit iu skuq balli.

Nuhiu kėngėn po e vazhdon

Por dy plumba e qėllojnė.

Trupi i ri ,oh, nė tokė ėshtė rrėzuar…

Edhe tė vdekur janė pėrqafuar.

Tutė po kanė armiqtė t’afrohen

Pėr sė vdekuri u frikėsohen.

 

III.

 

Udba shkrigė seē po mendon

Kėtė krim t’vetin si ta mbulon

Siē e ka ajo zakon

Shefi i tyre njė fjalė po flet :

-Duhet tė themi janė vrarė vetė

Tė flasim kėshtu edhe n’gazetė.

Po nė familje kush po lajmėron ?

Njė  gjarpėr udbe paska folė :

-Kėtė punė, thotė lėrmani mua !

Nė shtėpi t’Rexhės ai po shkon

Doli plaku ta dėgjon

Dhe udbashi nis e flet :

-Po m’vjen keq bre Mehmet

Dje Rexhepi ka ndrru jetė

Se vramė ne, por u vra vetė!

Mixha Mehmet burrė kish qėlluar

Kurrė nė jetė nuk ish dobėsuar.

S’po don plaku tė ligėshtohet

Bash si burrat po qėndron

Rreptė policit i ngėrmohet :

-A e din ēka je kah thue

Ti zagar e ti langue?!

Nuk ka rritė qyqe kjo derė

Pėr me dhanė jetėn pan der,

Prandaj ik, o horr i zi

Se qysh vdes Rexha e di

Ai jep jetėn veē pėr liri

Kėtė punė pop’lli mirė e di

Hiē s’po m’dhimet jeta e tij

T’gjithė n’Kosovė janė bijtė e mi!

 

Pėr Nuhiun po kėshtu kanė thėnė

Baba i tij gajret po bėn

Dhe udbashit i paska thėnė :

-N’digjom mirė o udbash shkina

Se kjo derė qė ti po shkelė

Pėr liri ka dhėnė dhe tjerė.

Pra prej kėtu shpejt me u largue

Pėr djalė tem s’ke ēka mė thue.

E kam ditė qė Nuhiu

Ka me vdekė veē si Kadriu

Se gjithmonė ai ka pas thėnė

Hak pėr nipin kam me marrė!

Varret bashkė ua kanė gropuar

Kur po donė n’varrim t’i ēojnė

S’lejon udba popullin tė shkojė

Keq familjeve u kėrcėnohet:

-Nėse rrugės diēka ngjan

Ne kufomat kemi me i marrė !

 

Kur po i ēojnė heronjtė qytetit

U lėshua populli si vala e detit

Po i pėrcjell me lot nė sy

Po i djeg zemra pėr djemtė e tij.

 

Por pikėllimi tash ka kaluar

Nisi populli tė forcohet

Vetė me vete po mendohet

Mė fuqishėm po bashkohet :

-Krenarė tė jemi pėr kėta bij

Qė dhanė jetėn pėr liri

Krisma e tyre mirė tregon

Se liria po agon

Kėshtu trimat hynė nė histori

O, qė tė dyve u qoftė lavdi!

 

Saime Isufi, Zvicėr, 1984

 

…