Psikologji

 

Si tė ndjehesh i (e) lumtur!

 

    Si tė ushqesh harmoninė shpirtėrore. Nuk bėhet fjalė pėr ndonjė filozofi tė madhe. Mund tė mendosh pėr tė tjerėt se janė fatlumė, tė tjerė mund tė mendojnė pėr ty. Dhe a e dini pse?! Sepse nė tė vėrtetė nuk dimė se ē'ndodh brenda tjetrit. Lumturia mund tė jetė e lindur por dhe sekreti, qė shpiket dhe pastaj pasurohet.

 

    Psikologėt mendojnė se lumturia nuk ėshtė ekstazė e pėrkohshme por ėshtė gjenetike. Pa marrė parasysh se ēfarė ndodh nė jetėn tonė, ne do tė jemi tė lumtur aq sa ajo "ėshtė e shkruar nė genet tona".  Sipas psikologut Dejvid Liken, qė ka publikuar dhe njė libėr mbi kėtė temė: “ėshtė shumė mirė qė shumica e njerėzve nė thelb janė tė kėnaqur me jetėn e tyre sipas njė konceptimi personal tė kėnaqėsisė”.

 

    Sipas tij “te shumė njerėz ekzistojnė mendime tė gabuara dhe kontradiktore mbi atė se si mund tė arrijnė fatin dhe lumturinė nė jetė. Pėr shumė nga ata, pasuria, bukuria, fuqia apo pozita janė vendimtaret, qė mund tė bėjnė njeriun tė lumtur. Por kujdes! Kjo nuk ėshtė fare e vėrtetė!   

 

Nėse ndihesh gjithnjė e mė shumė pėr tokė ndiq kėto kėshilla:

 

    1. Punėso mendjen !

 

-         Njerėzit fatlumė kanė mendje krijuese dhe aktive.

 

    2. Mendo me optimizėm

 

-         Gjithė njerėzit e lumtur janė optimistė. Optimizmi mund tė kultivohet. Pesimisti vazhdimisht ankohet pėrderisao ptimizmi pėrqėndrohet nė zgjidhje tė problemit.

  

    3. Qesh!

 

-         Ėshtė fiskultura e mendjes, shpirtit dhe trupit.  

 

    4. Fantazo!

 

-         Imagjinata ėshtė njė nga mėnyrat e mira pėr tė mashtruar trurin.

 

    5. Shpėrfill mendimet negative!

 

-         Pėrpiquni qė ēdo mendim negativ ta shndėrroni nė atė pozitiv. Mendimet negative sjellin apati dhe gjendje depresioni.*

 

    6. Zgjidh shoqėrinė

 

-         Ekzistojnė shokė tė gabuar pėr gjendjen tuaj shpirtėrore. Ata vazhdimisht ankohen pėr diēka, vazhdimisht ju kritikojnė. Largohuni nga njerėzit qė veēse u kujtojnė se jeta ėshtė e vėshtirė.   

 

    7. Rregulli i artė!

 

-         Mbani mend kėtė fakt. Edhe pas ngjarjes mė tė keqe tė mudshme qė mund t'u ndodhė rikthimi nė normalitet vjen pėr gjashtė muaj apo njė vit. 

 

    8. Bėj atė qė tė pėlqen

 

-         Merruni me gjėra tė vogla qė ju kėnaqin dhe relaksohuni.

-         Po si?

-         Pushoni para se tė lodheni

-         Qetėsohuni edhe nė punė

-         Femrat duhet ta kenė parasysh se relaksimi i shpeshtė i bėn tė duken tė reja.  

 

Ja dhe disa sekrete tė vockla pėr tė ndjerė lumturi dhe nė punė:

 

-         Largoni nga tavolina e shkrimit letrat e panevojshme. Mbaj vetėm ato qė kanė tė bėjnė me punėt e ditės.

-         Kryeni punėt sipas rėndėsisė.

-         Mėsohuni ta organizoni punėn, t'u japėsh detyra bashkėpunėtorėve dhe tė dish tė mbikqyrėsh punėn e tyre.

-         Punoni me entuziazėm. Entuziazmi nė punė tė bėn ta lėsh mėnjanė lodhjen dhe brengėn.

 

     * Depression(anglisht): Gjendje shpirtėrore patologjike e njeriut, qė shfaqet me njė lodhje tė pėrgjithshme, me dobėsimin e guximit e tė vetėveprimit, rėnie shpirtėrore.

 

( Revista „Spektėr“ )