Nė 130 vjetorin e Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit

 

LIDHJA SHQIPTARE - AMANETI I BREZAVE PĖR

TĖRĖSINĖ E SHQIPĖRISĖ

 

     Shkruan: Ferit RAMADANI

     Kėrēovė, 08. 06. 2008

 

     Epopeja legjendare pėr mbrojtjen e tėrėsisė sė Atdheut nga armiqtė e shumtė, i mbushi 130 vjet kushtrimi pėr ta realizuar Programin madhor tė Rilindjes Kombėtare Shqiptare! Lufta kėmbėngulėse e saj u pėrball me vullkane e stuhi rrebeshesh qė ranė mbi shqiptarėt, nga armiqtė e shumtė qė deshėn t'ua cėnojnė skajshmėrisht lirinė dhe t'i nėnshtrojnė sipas skenarėve tė nėnshtrimit, qė nė tokėn e Arbėrit  tė zhvilloheshin gjymtyrėt e xhelatėve perandorė, siē ishin dhe mbetėn kaurroshkinia sllave tė njohur si Crno Srbo Mako sllavi !

 

·       Foto: Kuvendi i Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit, mė 10.VI.1878

·       Foto: Bashkimi i shqiptarėve mė 10 qershor 1878

 

     Ata me orgji tė ndryshme iu vėrsulėn dhe e goditėn, e vranė dhe e dogjėn shumė herė Arbėrinė! E ndanė dhe e sakatosėn! E fyen ndėrgjegjen e shqiptarit kudo qė ish, por se mposhtėn se ai, gjithmonė u ngrit nga pasojat pėrherė mė i fortė dhe me ndjenjėn e shqiptarisė luftoi kundėr Perandorive qė sollėn Traktatet e robėrisė  qė nga Shėn Stefani e deri tek Rambuje e Marrėveshja Karikaturė - Kornizė e Ohėrit !

     Lidhja Shqiptare e Prizrenit qysh nga 10 qershori 1878, u shndėrrua nė jehonė e kushtrim se si duhet tė bėhet legjitime e drejta natyrore e Tėrėsisė sė Atdheut - Shqipėri, e ndarė si mė zi, dhe me pasojat qė shqiptarėt pėsuan nga pėrndjekjet, burgosjet dhe vrasjet e shumė natyrave, nga Traktati famėzi i Shėn Stefanit e deri sot!

     Qysh atėherė e deri sot, pėr 130 vjet pėrballen Abdylat, Mic Sokolat, Sulejman Vokshėt, Sefė Kosharet pėr ta mbrojtur e pėr t'i dalė zot asaj Cope tė Atdheut qė iu vėrsulėn ta pėrpijnė si hijenat kaurroshkinia sllave me ēetnikė e me vojvoda , tė pėrkrahur edhe nga dobiēėt e tjerė ortodoksė! E shqiptarėt, prej pushtimit tė Sulltanit dhe Portės sė Lartė ranė nė kthetrat e kryqit serbosllav, i cili, u shfaq si diktat pėr ta zhdukur qenėsinė shpirtėrore dhe fizike tė shqiptarėve! Pėr kėtė arsye, Lidhja Shqiptare, e shqetėsuar deri nė kulm, u bė baza e organizimit tė veprimtarisė pėr ta mbrojtur shqiptarinė !

     Nė pėrballje tė ashpra me tiranėt e shkinokaurrisė, ajo eci drejtė pėrparimit! Nė optikėn e saj pati gjithmonė njė sintezė historike e cila, ėshtė ndeshur me pikėpamjet e nihilistėve, shovenistėve dhe pushtuesve tė ndryshėm tė cilėt me dinakėri ia ndanė dhe ia prenė Arbėrisė gjymtyrėt e vet. Qysh atėherė, nė globin tokėsor, trungu shqiptar i ndarė kullon gjak e vrer. Njė copė skelet - Shqipėri, mbeti tė  blerojė e vetmuar qė nga 1912 e kėndej, duke e kėrcėnuar ta mbjellin me farėn e kaurrofillisė bizantine! Sa pėrmasa tė Atdheut u bėnė poligone pėrndjekjeje dhe pastaj u shpėrndanė si dhurata dhe hise sipas dėshirės sė Fuqive tė Mėdha tė shprehura nė Kongresin e Berlinit! Ishin ato tokat shqiptare tė nxjerra nė pazarin e zi tė politikės qė me dredhi i mori Cetina, Sėrbia, Greqia...! Ishin ato tendencat e rrėnimit kundėr ndjenjės shqiptare, qė tokat e saj dhe shqiptarėt tė bijnė pre e pushtimit nė Plavė e Gusi, nė Kosovė, nė Pollog e Pellagoni, nė Prevezė, Artė, Janinė e Ēamėri, qė pėrjetuan dhunėn terrorin dhe veprimin reaksionar tė pėrkrahur nga Carėt e Rusisė!

     Pėr kėtė krerėt e Lidhjes Shqiptare ishin tė indinjuar thellė, ndaj u ngritėn kundėr Vendimeve tė Kongresit tė Berlinit qė padrejtėsisht i la nėn thundrėn e pushtuesve mbi 100 000 kilometra katror tė Arbėrisė! Kėrkesat e Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit, u bėnė karakteristikė e kėmbėngultėsisė se si kundėrshtohet shkėputja e territoreve, dhe si nuk ndalet sė frymuari ideja pėr bashkimin dhe pavarėsinė e trojeve shqiptare. Edhepse  kishte karakterin ēlirimtar, nėpėr shumė momente ajo u pėrball me shpifje duke e paraqitur si rrymė me program ideologjik dhe me karakterin islamik!

     Lidhja shqiptare ishte, ndaj u bė edhe arenė e njė humanizmi evropian e ndėrkombėtar! Ajo edhe mėtutje kėmbėnguli duke pasur rolin aktiv tė ndreqjes sė gabimeve dhe korrigjimin e historiografisė pėr gjeostrategjinė dhe vlerat e popujve ballkanikė, por, atė e goditėn popujt reaksionarė, qė ia futėn flakėn Ballkanit, dhe pastaj, u ēorrėn se janė pėr respektimin e tė drejtave dhe lirive kombėtare! Pothuajse gjatė gjithė kėtyre viteve qė nga themelimi i saj, ajo u qėndroi gjithė qerthujve tė vlerėsimeve reaksionare, dhe me faktografinė e arsyes doli nė rrugėn e mbarė ku obcioni politik dhe kufizimi i kornizės sė vlerės sė Pavarėsisė ėshtė ma afėr se kurrė !

     Lidhja Shqiptare e Prizrenit ėshtė bėrė arteria e pėrherėshme dhe mė kryesorja qė i lidh gjithė pjesėt dhe gjymtyrėt e Atdheut! Prej asaj kanė dalė alternativat e veprimit dhe mbrojtjes shqiptare. Ajo ėshtė bėrė burimi i rrjedhave dhe mund tė konsiderohet si kompleks i ngritjes sė faktorėve shqiptarė qė dalin sė bashku me kėrkesa pėr liri, bashkim e pavarėsi, sepse ata qė e formuan, ishin tė gatshėm deri nė vetėflijim, ta mbrojnė tėrėsinė e Atdheut, poashtu siē janė tė gatshėm brezat ta mbrojnė edhe me luftėn e armatosur!

     Nė kėtė dimension populli shqiptarė ka dhėnė bijtė e vet legjendarė pėr tė cilėt gjeostrategjia dhe historiografia e trimėrisė ka shkruar shumė vlerėsime pozitive! Prej tyre, janė mahnitur nė arenėn  ndėrkombėtare shumė mekanizma dhe si rezultat i asaj mahnitjeje, shqiptarėt e kanė fituar edhe simpatinė dhe pėrkrahjen e tyre pėr tė kėmbėngulur drejtė Bashkimit dhe Pavarėsisė !

     Nė rrethana tė ndėrlikuara tė politikės dhe ideologjisė, Lidhja Shqiptare Kombėtare tė shpeshtėn ėshtė ndeshur me kushtet e rėnda tė agonisė mesjetare. Reaksioni i egėr dhe ofanziva e kryqėzatave bizantine sllave, dhe shovenizmi ballkanik tė pėrkrahur nga carorusia Putinase ka dashur ta nėpėrkėmbė ndėrgjegjen e Lidhjes Shqiptare! Gjithė ajo strukturė e pushtimit qėndroi nėn njė ombrelė qė i realizonte interesat e pėrbashkėta duke bashkėpunuar e shpėrndarė trojet shqiptare. Edhe mė vonė qė nga 1940 deri mė 1978, ku u mbushėn 100 vjet tė veprimit tė Lidhjes Shqiptare, tė njėjtit pushtues me tė njėjtėn platformė tė sllavokaurrisė i pėrndoqėn dhe i vranė rilindasit pėrparimtarė tė Kosovės! I mbushėn burgjet e Goli Otokut, Gradishkės, Idrizovės...! Vargane tė demokratėve dhe iluministėve i mbyllėn tė kalojnė vitet e rinisė vetėm e vetėm, ta mbajnė nėn kthetra kauzėn shqiptare.

     Por, ajo u bė karakteri i notės revolucionare dhe gjithkah ndezi flakadanin drejt ēlirimit! Dilnin pėrpara Abdyli e Mici, Sulejman Vokshi e Sefė Kosharja dhe pėrballeshin me epokėn para gjyqit! Ashtu siē pėrballeshin pas njė shekulli Adem Demaqi, Jusuf Gėrvalla, Abedin Hyseni, Avni Elmazi, dhe Baca i shkencės pėr ligjėsinė e shqiptarisė Ukshin Hoti...! Po si ata legjendarėt e dalur nga legjenda edhe Baca Adem Jashari, kryekomandanti i Ushtrisė ēlirimtare tė Shqiptarėve! Hamza, Fehmiu e Xheva, Agimi e tė tjerė...!

     Pėr trupin e Atdheut tė robėruar, pėr ēdo katror tė saj, kanė rėnė heronjtė legjendarė! Nga bima e djallit pushtues tė shkinokaurrisė sllave, shqiptarėt me dredhi janė vrarė e janė djegur, janė vjedhur e dhunuar deri nė barbari! Po e njėjta praktikė bizantine ėshtė prezente edhe pas 130 vjetėve nga formimi i Lidhjes Shqiptare Kombėtare!  Gjymtyrė tė pėrdala e kanė ngatėrruar qenėsinė shqiptare edhe kur sjellin vendime e harrojnė datat kombėtare, edhe kur hyjnė nė garė pėr tė krijuar struktura funksionale qė ta mbrojnė atė pak hise tė krijuar amalgam bashkėjetimi me robėruesit !

Pėr trungun etnik tė shqiptarėve, bijtė e saj pėrballen edhe nė baushtellėt e Evropės, edhe nė restoranet e Amerikės, edhe nė burgjet sllave. U pėrballėn nė Preshevė e Bujanoc. Nė Likovė e nė Tetovė! Por me tė njėjtėn strategji amalgamėt dhe gjymtyrėt e pėrdalura me ndėrkombėtarė e me shkinokaurri ranė nė ujdi tė marrėveshjeve, kipca tė Shėn Stefanit! E me to, shfarohet prezenca e shqiptarėve qė duhet tė veprojnė tė nėnshtruar! Me ato projekte u veprua nė Nish, Leskoc dhe Vranjė. Ashtu veprojnė nė Kumanovė, Pėrlepe e Manastir! Ashtu vepruan nė Konicė, Janinė e Prevezė. Me ato kipcMarrėveshje tė Shėn Stefanit :

     Njėqindmijė kilometra katrorė, njėqind e tridhjetė vjetė robėri!

     Prandaj, tė kanė dalė bijtė e shqipes, dalin e do tė dalin,  t'i shėrojnė plagėt e robėrisė duke ia mbledhur tėrėsinė Atdheut tė coptuar e tė nėnshtruar! Edhe nė beteja! Edhe nė tryeza marrėveshjesh! Por djajtė, djaj mbetėn sėrish!

     Ribashkimi i kėtyre Traktateve famkėqij kurrė nuk ėshtė bėrė pa i krijuar rrethanat qė flasin pėr tragjedi! Nėpėrmes granatimeve, flakės e zjarrit, dhunės, vjedhjes e terrorit, grabitqarėt e tokave shqiptare , gjithmonė kanė vepruar pa e pasur kujdesin dhe mirėkuptimin! Megjithatė shqiptarėt duke e pasur idenė dhe konsideratėn pėr Pavarsi dhe Bashkimin, kanė dalė ballėpėrballė gjithė kėtyre makinerive vrastare dhe e kanė bėrė kėrkesėn legjitime. Aksionet vrastare, diplomacia dhe propaganda shoveniste kurrė nuk i ka shembur. Ashtu siē nuk mundet t'i shembė nga transheja e kėrkesės bijtė e ngujuar tė Vetėvendosjes, qė pėrballen me alarmet e zhvendosjes dhe me granatimet e vazhdueshme tė forcave policore e ushtarake tė UNMIKstanit Ahtisarist! Ata janė bėrė njė dhe frymojnė sipas parimeve qė i pati Prizreni legjendarė, ku solli vendimet se do tė veprojė si Lidhje Shqiptare pėr ta ringritur Rilindjen Kombėtare Shqiptare.

      Tė asaj ndjenje kanė dalė e do tė dalin edhe nipėrit e stėrnipėrit e saj dhe me zėrin e kushtrimit si Abdyli e Mic Sokoli, si Sylejman Vokshi e Sefė Kosharja, do tė rreshtohen t'i presin gjylet e pushtuesve duke ia bėrė me dije edhe Fuqisė sė madhe tė Botės se: Do ta japin edhe jetėn vetėm pėr tė drejtėn, barabarėsinė  e lirinė!

 

      Ėshtė Lidhja Shqiptare kjo! Amaneti qė u flet brezave qė tė zgjohen e tė shndėrrohen nė jehonė legjendare pėr Bashkimin dhe Pavarėsinė e Atdheut tė quajtur Shqipėri e Bashkuar! 

……………………

Ferit Ramadani: Kurora e Tutankamonėve!